Ég var á málþingi í dag sem var haldið til heiðurs Hjörleifi Guttormssyni og hans störfum tengt nátturuverndun. Þar var mikið á boðstólnum tengt náttúruvernd og fannst mér mikið til allra þeirra sem léðu þessu málþingi sína rödd. Hérna er slóð á dagskrá málþingsins fyrir forvitna.

Annar á viðmælenda skrá var maður að nafni Guðmundur Páll og kom hann með skemmtilegt sjónarmið á alla þessa umræðu. Ég er nú ekki með minni til að rekja hans sjónarmið og skoðanir en ég ætla að ræða það hvernig það sjónarmið og það sem hann kynnti og aðrir höfðu áhrif á mig og hvernig ég túlkaði það sem ég heyrði.

Homo Egocentricus.

Þetta var einn af þeim hlutum sem hann Guðmundur Páll ræddi um og vísar hann í það atgerfi mannsins að hugsa fyrst og fremst um okkar rassgat umfram alls annað. Þetta talaði mikið til mín og langar mig að ræða þetta sérstaklega í þessari blogg færslu.

Við sem einstaklingar hugsum fyrst og fremst um okkar eigin rass, við sem samfélag hugsum fyrst og fremst á rassin á okkur. Með þessu meina ég að það kemur okkur eiginlega ekki við hvaða afleiðingar okkar velferð hefur á hluti sem tengjast hvorki okkar samfélagi eða fjölskyldu.

Ef þú hefur hagsmuna að gæta þá er það talið þitt hlutverk að verja þína hagsmuni og snýst þetta yfirleitt uppí það að ef þú átt þér ekki hagsmuni að gæta gagnvart einhverju málefni þá er þér skítsama. Og það sem verra er, ef þú átt þér ekki hagsmuni að gæta þá ertu talin óhæfur til að ræða eða skipta þér af umræðunni.

Sem dæmi skulum við einbeita okkur að virkjana áformum Íslendinga. Þegar kemur að því að ræða þetta sérstaklega þá er alltaf talað um nýtingu landsvæðis, ef það á ekki að virkja X staðsetningu hvað á þá að gera til að nýta þetta landsvæði til þess að við græðum á því.

"VIÐ" er lykilorðið hérna, hvernig getum við sem samfélag grætt á hálendinu og öllum þeim hektörum sem við höfum hérna til umráða.

Þarna einmitt finnst mér Homo Egocentricus koma soldið merkilega inní þetta. Okkar samfélag og einstaklingar líta á hálendið sem eign okkar og gera lítið annað en að leita að leiðum til að koma þessu landsvæði í verð til þess að samfélagið geti nú asnast til þess að njóta lífskjara og vaxta af allri þessari eign. Það er alveg ómögulegt að eiga margar milljónir í eign ef það er ekki að skila vöxtum og um leið hagnaði.

Þessi þróun, ef þróun mætti kalla hefur verið í gangi lengi og hefur í raun stjórnað mankyninu meira en nokkur önnur hugsun eða aðferðarfræði hingað til. Við sjáum aðferðir til að gera lífið einfaldara/betra og við skundum af stað. Stundum eru þessar aðferðir góðar og gildar en stundum rekast þessar aðferðir á aðferðir annara hagsmuna hópa og þá byrjar umræða sem er af hinu góða.

Stundum aftur á móti er sannfæring okkar svo sterk að við viljum sjá eitthvað gerast svo mikið að við ákveðum að við viljum ekki taka þátt í umræðu, þá byrjum við að fela upplýsingar og fela nákvæmlega hvað það er sem við ætlum okkur að gera til þess eins að forðast mótmæli.

Homo Egocentricus er ný grein mannkyns sem vill koma sínum hagsmunum í framkvæmd umfram hagsmunum annara.

Gullfoss.

Sigríður í Brattholti var kona sem barðist á sínum tíma fyrir verndun Gullfoss, ég er nú ekki mikill sögu maður þannig að ég hef ekki kynnt mér nákvæmlega hvernig hún bjargaði Gullfossi eða þá nákvæmlega hverju hún bjargaði honum frá.

Punkurinn er að hún barðist og hafði sigur, og var Gullfoss friðaður árið 1979, eins og ég segi þá hef ég tímalínuna nú ekki alveg á hreinu.

En ástæðan fyrir því að ég minnist sérstaklega á þetta er að þarna var Gullfoss okkar stærsta ferðamannaperlu bjargað frá vísum voða, alveg eins og öðrum landsvæðum hefur verið bjargað og alveg eins og framtíðar landsvæðum mun verða bjargað.

Og þarna kemur einn punktur, hvers vegna bjarga hálendinu frá virkjunum? Það fer enginn þangað og Landsvirkjun vill meina að þjóðgarðar og virkjanir fari vel saman, sérstaklega útaf því að þeir þurfa að leggja sterk og varanleg samgöngu mannvirki sem hægt er að nýta til þess að komast í þjóðgarðana, semsagt auðveldara aðgengi fyrir almenning. Landsvirkjun má eiga það að þeir gera það besta úr því sem þeir þurfa að gera, þeir leggja metnað í að græða upp svæði í kringum virkjanir og hef ég farið að Búrfells virkjun og þar er mjög fallegt umhverfi sem þeir hafa grætt upp.

En er þeirra hannaða umhverfi betra en það sem náttúran smíðaði? Og hvaða fórnir þurfum við að færa á altarið?

Ætli Gullfoss umræðan á sínum tíma hafi farið í þá átt að það skoði hvort eð er enginn þennan foss? Ég veit það ekki, en það skoða hann sko margir í dag og munu skoða hann margir í framtíðinni.

Við erum held ég flest þakklát fyrir það að Sigríður skyldi ganga í málið og redda þessu fyrir okkur og það er punkturinn, ég hafði ekki séð Gullfoss þegar hún bjargaði fossinum og fyrir hennar gjörðir hef ég séð þennan fallega foss. Þannig að Sigríður var ekki bara að hugsa um sinn rass, vitandi eða óaðvitandi, hún tók sér minn málstað og gaf mér tækifæri á að njóta þessarar perlu.

Hagsmunir og hagsmunahópar.

Nú tel ég tíma til að gera eins og hann ræðumaður Guðmundur Páll gerði og ræða sérstaklega um hagsmuna hópa, við sem Homo Egocentricus höfum hagsmuni að gæta og við viljum vernda, nýta eða rústa náttúru og landi.

Hvernig svo sem við skiptum liði, en hérna eru nokkrir hagsmuna hópar sem geta ekki varið sína hagsmuni.

Kynslóðirnar.
Börnin okkar skipta sér ekki að þessu, en hugsanlega munu þau sitja svekt við fertugt að furða sig á því hvernig landið liggur, komandi kynslóðir eru hagsmuna hópur sem getur ekki barist eða tekið þátt í umræðunni. Vinur minn var að eignast litla heilbrigt stúlku barn í vikunni sem gæti auðveldlega lifað heilbrigðu lífi í nokkra áratugi, meðal aldur er að mig minnir 70 ár hjá konum (ykkur er velkomið að leiðrétta mig) þannig að við getum svona reiknað með því að dóttir þessa vinar míns verði að tölta um árið 2070 ef ekki mikið lengur og það er bara ein kynslóð. Margar fylgja í kjölfarið og það er ekki ólíklegt að vinur minn sem er ungur að árum eigi eftir að sjá tvo ættliði sprikla um í samfélaginu.

Móðir Jörð.
Það jafnvægi sem móðir jörð hefur búið sér til í gegnum þau árþúsund sem hún hefur verið á lífi tryggir það að hún hefur stóra hagsmuna að gæta í þessari umræðu, það væri óskandi að hún gæti svarað fyrir sig og sagt okkur nákvæmlega hvernig við eigum að ganga um hennar eignir til að viðhalda því jafnvægi sem hún hefur skapað.

Önnur samfélög.
Önnur samfélög hafa hagsmuni að gæta hérna á íslandi, okkur er skítsama um þá, en það skiptir alla máli hvernig gengið er um náttúruna sama hvar á hnettinum við erum stödd. Við höfum auðvitað hagsmuna að gæta erlendis einnig, eitthvað myndum við segja ef einhver suður ameríku þjóð ætlaði sér að virkja Golf straumin, lífæð okkar íslendinga.

Margir aðrir sem geta ekki skipta sér af málunum hafa hagsmuni að gæta í þessum efnum og þess vegna finnst mér persónulega að það þurfi að fara einstaklega varlega í það að framkvæma stórar og hugsanlega óafturkræfar breytingar á náttúru íslands. Þó þú sem einstaklingur sjáir ekki fram á að fara útí náttúruna allt þitt líf þá þýðir það ekki að þú eigir að sitja heima og leifa hverjum sem er að taka ákvarðanir um þetta landsvæði, auðvitað tekur þú ákvörðun sem hentar þinni samvisku og getur sú ákvörðun verið á hvaða veg sem er en það er mín meining að við verðum að láta okkur allt í samfélaginu skipta okkur máli þó það sé ekki nema til þess að standa upp fyrir einhvern hagsmuna hóp sem hefur ekki möguleika á því að taka þátt í umræðunni.

Heitur pottur í morgun.

Þetta var nú góður dagur í dag, ég byrjaði hann á því að fara í sund í morgun þar sem ég synti 750 metra sem er persónulegt met. Þreyttur og sæll sat ég í heita pottinum og slappaði af, og þá heyrði ég tal tveggja manna sem kom mér til að hugsa og finnst mér það hafa áhrif á þessa umræðu, og reyni ég að hafa eftir eins nákvæmlega og mér er mögulegt.

Setningin úr pottinum.
"Við erum samfélag manna og er allt ísland undir einum hatti þegar kemur að því að ræða samfélag, og þannig er það einfaldlega að okkar besta fólk sem gera góða hluti í okkar samfélagi gera okkur öll að betra fólki. En þannig er því líka öfugt farið að okkar verstu gjörðir og okkar minnstu glæpir hafa áhrif á allt samfélagið í heild sinni og verðum við öll samsek og lituð af þeim verkum sem einstaklingar vinna, hvort sem það er til góðs eða ílls."
Eldri maður í potti í grafarvoginum, lausleg og frjálsleg tilvitnun.

Mér fannst þetta merkileg og skemmtileg hugsun og hef ég hér með ákveðið að allar mínar gjörðir hafa áhrif á allt mitt samfélag og með þá ábyrgð í farteskinu mun ég taka ákvarðanir útfrá öðrum hlutum en mínu eigin rassgati, ég vill ekki vera partur af nýrri þróunar grein mannkyns sem nefnist Homo Egocentricus.

Afsakið langa grein,
Helgi Örn

p.s ég mun líklega ræða frekar þetta málþing og þá sérstaklega um Andra Snæ og hans skoðanir sem hann ræddi, en ég mun ekki gera það fyrr en ég hef keypt og lesið bókina hans.