Sjálfstætt fólk.

"Hvað er auður, afl og hús ef enginn jurt vex í þinni krús?"

-Bjartur í Sumarhúsum.

Svo mælti herra Bjartur í sumarhúsum þegar steypu hús ævintýrið hans var á enda og hann sat uppi slippur og snauður búinn að selja sjálfstæði og lífsýn sína til þess að verða maður meðal manna í samfélagi voru, eða þannig leit það út þangað til allt hrundi í kringum greyið Bjart.

Það var einhver snjöll kona sem minntist á þetta kvæði Bjarts, ef kalla má svo, á fundi Íslandsvina niðrá austurvelli í dag og var hún þar að vísa tengs reynslu Bjarts við það sem íslendingar eru að ganga í gegnum í dag í sambandi við virkjanir og ál verksmiðjur.

Ég hef ekkert verið að fela þá afstöðu mína að ég er á móti virkjunum og álvæðingu íslenska kynstofnsins, og er það nokkuð augljóst frá mínum sjónarhóli séð að ritverk Halldórs Laxnes ættu að geta kennt okkur þó nokkuð um það hvernig við ættum að taka á framtíð íslands. Verð ég reyndar að viðurkenna að ég er þá að vísa nær alfarið í bókina Sjálfstætt Fólk sem er ein tveggja bóka sem ég hef lesið eftir kappan (hin er Íslandsklukkan) og vona ég að fáfræði mitt á verkum Halldórs verði nú ekki til þess að skoðanir mínar verði grafnar í jörðu við hliðina á sjaldséðnum perlum íslenskar náttúru.

Í stuttu máli, Ísland er ekki á bjarmi gjaldþrots, við erum ekki í vandræðum með að brauðfæða börnin okkar eða koma fata görmum utan á kroppin okkar. Hvers vegna erum við að selja okkar fjárhagslegt og siðferðislegt sjálfstæði?

Með því að hleypa inn í landið erlendum stór fyrirtækjum sem styrkja til styttri og lengri tíma einstaka bæjarfélög útá landi, þá erum við að gera okkur háð þessum fyrirtækjum. Þegar einstaklingur eða samfélag verður háð utanaðkomandi aðstoð til þess að viðhalda sjálfum sér þá er sjálfstæði þess hins sama að lýða fyrir það. Ekki má taka ákvarðanir sem styggja máttarstólpa samfélags einginga þar sem utanaðkomandi aðilin er til staðar, því jú hann gæti farið og hvað gerist þá? Allt fer fjandans til, eða það halda allir, hræðsla stjórnar öllum skoðunum og ákvörðunum.

Samskonar aðstaða var búinn til eftir stríð á suðurnesjunum, erlendur her varð nafli heils bæjarfélags og núna í mars tilkynnti Bandaríkjastjórn að þeir væru að fara, og hvað gerist? Ekki fer fólk útá götur að dansa af gleði vegna þess að sjálfstæði samfélagsins sé í sjónmáli, heldur er leitað að nýjum aðila til þess að eigna sér naflamiðju þessa einstaka samfélags. Fólk virðist ekki vilja sjálfstæði, fólk er hrætt því það kannast ekki við sjálfstæði.

Eða þannig lítur það út fyrir mér allavegana, það virðist vera einföld lausn að selja náttúruna okkar ódýru verði og í leiðinni selja, nei gefa sjálfstæðið okkar með.

Förum nú og lesum um Bjart í Sumarhúsum og athugum hvort við getum lært af reynslu kappans.

//Helgi